Nieuws

2018


Warmste zomer in drie eeuwen (Bron: KNMI)

 Foto: Jos Hebben | Altweerterheide

De zomer van 2018 was de warmste zomer in ruim drie eeuwen. De gemiddelde temperatuur was 19,0°C tegen 17,0°C normaal. De vorige warmste zomers zijn 2003 met een gemiddelde temperatuur van 18,6°C en 1826 met een gemiddelde zomertemperatuur van ongeveer 18,7°C.

Op 26 juli werd de hoogste temperatuur van deze zomer gemeten, 38,2°C in Arcen. Dit was maar 0,4°C onder de hoogst gemeten temperatuur ooit in Nederland. Ook de nachten waren uitzonderlijk warm deze dagen, waarbij de minimumtemperaturen op 27 juli in het grootste deel van het land boven de 20°C uitkwamen, en in Deelen zelfs niet lager werd dan 24,4°C. Lees verder. . .

De zomer van 2018 in Limburg (Bron: Meteo Limburg) Lees verder. . .


Gevaar van hitte (Bron: KNMI)

Foto: Meteo Limburg 

Extreme hitte zorgt niet alleen voor overlast, maar brengt ook gezondheidsrisico’s met zich mee. Niet alleen voor ouderen en mensen met een zwakke gezondheid. 

Afkoeling van het lichaam gebeurt voornamelijk door zweten. De energie die nodig is om het zweet te verdampen wordt aan het lichaam onttrokken zodat de lichaamstemperatuur constant blijft. De natte bol temperatuur is de temperatuur die een nat voorwerp, dat zich in een luchtstroom bevindt, krijgt ten gevolge van verdamping. Hoe droger de lucht hoe groter het verschil tussen de nattebol en ‘gewone’ luchttemperatuur. Bij een volledig verzadigde atmosfeer is er geen verschil. Wanneer de natte bol temperatuur hoger is dan 35 graden is de hitte dodelijk. Lees verder. . .


Voor 40 procent plantensoorten wordt Nederland te warm (Bron: Nature Today)

 
Stijve steenraket (Erysimum virgatum). Ernstig bedreigde plantensoort.

Elke plantensoort heeft zijn eigen voorkeur voor de gemiddelde jaartemperatuur. Nu al is Nederland eigenlijk te warm voor zo’n 100 plantensoorten. Bij een verdere temperatuurstijging van drie graden zou Nederland voor bijna 500 plantensoorten te warm worden. Dit is 40 procent van alle soorten.

De plantensoorten die in Nederland voorkomen zijn aangepast aan de huidige temperaturen in Nederland. Maar wat gebeurt er als de temperaturen omhoog gaan? Nederland heeft nu een gemiddelde jaartemperatuur van ongeveer 10 graden Celsius. Dat is al een graad hoger dan gemiddeld 50 jaar geleden. Maar wat gebeurt er als de gemiddelde jaartemperatuur, zoals de KNMI klimaatscenario’s rond 2085 aangeven, 11, 12, 13 of zelfs 14 graden wordt? Lees verder. . .


Recordwarme periode april t/m juni (Bron: Meteo Limburg)

Foto: Stefan Vrusch | Winthagen

Net als de afgelopen twee maanden was juni een warme maand. Op de meeste plaatsen in Limburg waren na de Tweede Wereldoorlog slechts drie junimaanden warmer dan dit jaar: 1976, 2003 en 2017.

Vorig jaar was juni recordwarm en toen was er een zesdaagse hittegolf rond de langste dag. Deze maand was er geen officiële hittegolf in Limburg. Lees verder. . .


Moment van maaien vervroegt sneller dan eilegdatum kievit (Bron: Nature Today)

Foto: Chris Strijbos | Koningslust

Uit analyse blijkt dat gras de laatste 18 jaar 6 dagen eerder gemaaid wordt dan 20 jaar daarvoor. Het eerste kievitsei wordt maar 2 dagen eerder gevonden. Door klimaatverandering kan het aantal dagen tussen uitkomen van de eerste eieren en de eerste maaibeurt deze eeuw van 40 dagen nu naar 27 dagen gaan.

We willen met die waarnemingen vaststellen hoe veranderingen in weer en klimaat de timing van landbouwactiviteiten zoals maaien en oogsten bepaalt en hoe dat samenvalt met natuurlijke gebeurtenissen, zoals de eilegdatum van de kievit. Weidevogels hebben het de afgelopen 30 jaar zeer zwaar in ons land. De kievit is met 43% achteruit gegaan en de grutto zelfs met 57%. In hoeverre kan de klimaatverandering die gaande is invloed hebben gehad? Lees verder. . .


Landelijk warmste mei in drie eeuwen (Bron: KNMI)

Foto: Hans Janssen | Heerlen

Mei was de warmste meimaand in drie eeuwen. In het huidige klimaat komt een vergelijkbaar extreem warme meimaand eens in de 60 jaar voor.

In totaal werden 13 zomerse dagen (25,0 °C of hoger) gemeten. Dit is het hoogste aantal sinds 1901. De gemiddelde temperatuur in De Bilt was 16,4 °C, het langjarig gemiddeld bedraagt 13,1 °C. Lees verder. . .


Recordwarme mei  (Bron: Meteo Limburg)

Foto: Rob Beckers | Oirlo

Mei 2018 is volgens Meteo Limburg een recordwarme bloeimaand geworden. Dit blijkt uit langjarige temperatuurmetingen van het KNMI-weerstation op de luchthaven bij Beek, waar al ruim zeventig jaar wordt gemeten.

Tot dit jaar was mei 2008 recordwarm. Mei 2018 was ook zeer zonnig. Vrijwel overal in Limburg bedroeg de totale zonneschijnduur ruim 280 uur, tegen normaal 200. Lees verder. . .


Sterke toename tekenactiviteit door mooi aprilweer (Bron: Nature Today)

Foto: Naure Today

Afgelopen week werden beduidend meer tekenbeten gemeld op Tekenradar.nl dan in de voorgaande weken. Met hoge temperaturen voor komend weekend in het vooruitzicht loopt ook de kans op een tekenbeet sterk op.

Door het verwachte mooie weer zullen meer mensen het groen in trekken waardoor meer mensen risico lopen op een tekenbeet. Gemiddeld leiden twee op de honderd tekenbeten tot de ziekte van Lyme. Het is daarom belangrijk om na een bezoek aan het groen een tekencheck te doen. Lees verder. . .


Op twee na warmste april (Bron: Meteo Limburg)

Foto: Leon Dahlmans | MAA

April is in Limburg de op twee na warmste grasmaand geworden. Na de Tweede Wereldoorlog waren alleen april 2007 (recordwarm) en 2011 warmer dan april 2018.

Op 7 april werd het voor het eerst dit jaar warm, ruim 20 graden, en op 19 en 20 april was het in de hele provincie voor het eerst zomers warm met maxima van 27 tot 29 graden, evenals 22 april. Normaal telt april 0 à 1 zomers warme dag.

Op het KNMI-weerstation Beek-luchthaven (metingen sinds 1946) werden drie datumrecords gehaald: 8, 19 en 22 april waren daar nog nooit zo warm als dit jaar. Lees verder. . .


 

Lentegevoel steeds vroeger (Bron: KNMI/Wageningen University)

Foto: Harry van Spanje | Mamelis

Begon het lentegevoel begin vorige eeuw gemiddeld rond 10 mei, nu is dat al rond 27 april.

Dit blijkt uit het natuurkalender-onderzoek van Arnold van Vliet, bioloog aan Wageningen University naar de start van de bloei van de witte paardenkastanje: “Uit historische gegevens blijkt dat voor elke graad dat het voorjaar warmer is, de witte paardenkastanje ruim een week eerder in bloei komt.”

Als we het begin van het lentegevoel laten samenvallen met de bloei van de witte paardenkastanje, dan blijkt dat het lentegevoel aan het begin van de vorige eeuw gemiddeld rond 10 mei begon. Vandaag de dag is dat al rond 27 april, dus bijna twee weken eerder, omdat het voorjaar in Nederland gemiddeld ruim anderhalve graad warmer is dan een eeuw geleden. Lees verder. . .

Verwachting voor start voorlentebloeiers: zeer vroeg (Bron: Nature Today)

 Foto: Wiel Smits | Boekend

De hazelaar bloeide dit jaar recordvroeg. Wat gaan de andere voorlentebloeiers doen?

Met de bloeimodellen van De Natuurkalender hebben we een bloeiverwachting opgesteld voor diverse vroege bloeiers. Geef ook uw eerste bloeiwaarnemingen door van onder andere sneeuwklokje, gele kornoelje en klein hoefblad en draag bij aan ons onderzoek naar effecten van klimaatverandering op de natuur. Lees verder. . .


Jaarlijks koudste dag steeds warmer (Bron: KNMI)

 Foto: Piet Vinken | Echt

In Nederland was er tot nu toe ieder jaar minimaal één dag met een gemiddelde temperatuur onder het vriespunt. Echter, door klimaatverandering neemt het aantal koude dagen af. Blijven deze koude dagen behouden in een warmere wereld? Lees verder. . .


Op vier na zachtste januari (Bron: Meteo Limburg)

 Foto: Jessie van Neer |Tegelen

Januari is een zeer zachte wintermaand geworden, met weinig zonuren en veel regen. Het KNMI-weerstation op de luchthaven bij Beek meldt een gemiddelde over dag en nacht van 5,7 graden, en dat is drie graden warmer dan normaal.

Volgens Meteo Limburg waren daar over de afgelopen zeventig jaar slechts vier januarimaanden warmer dan januari 2018. Lees verder. . .


Voorlente komt al op gang door hoge temperaturen (Bron: Nature Today)

 Foto: Thieu Smeets | Montfort

Door de aanhoudende hoge temperaturen bloeien op diverse plaatsen al onder andere speenkruid, gele kornoelje, sleedoorn en krokus.

Midden in de meteorologische winter is hiermee eigenlijk al de voorlente van start gegaan, ruim een maand vroeger dan normaal. Lees verder. . .


Trends in weerextremen in Nederland (Bron: KNMI)

 Foto: Jos Hebben | Altweerterheide

Het wordt steeds duidelijker dat het klimaat verandert. Twintig jaar geleden konden we de opwarming van de aarde net aantonen in de wereldgemiddelde temperatuur, tien jaar geleden konden we de opwarming aantonen in de gemiddelde temperatuur in Nederland, en nu zien we hier zelfs al duidelijke trends in extreem weer.

Die trends zijn vaak belangrijker voor ons dan verschuivingen in het gemiddelde. Lees verder. . .


2017

Wereldtemperatuur 2017 op één na hoogste (Bron: KNMI)

Nadat drie jaar op rij een record wereldgemiddelde temperatuur is behaald, komt het jaar 2017 uit op de tweede plaats sinds het begin van betrouwbare metingen rond 1880. Het bijzondere van een zo hoge plaats is dat dit geldt voor een jaar zonder El Niño, een fenomeen dat van nature leidt tot een warm jaar. Lees verder. . .


 

Wederom een warm en zonnig jaar (Bron: Meteo Limburg)

 Foto: Jo Slangen | Kerkrade

Net als de afgelopen drie jaren wordt 2017 in Limburg een warm en zonnig jaar. Op het KNMI-meetpunt van de Zuid-Limburgse luchthaven komt de gemiddelde jaartemperatuur uit op 11,2 graden en dat is één graad boven het langjarige gemiddelde. Volgens Meteo Limburg was daar na de Tweede Wereldoorlog alleen het jaar 2014 met 11,7 graden warmer, recordwarm. Het huidige jaar wordt net zo warm als de jaren 2007 en 2011. Lees verder. . .


 

Temperatuurrecords tonen opwarming Nederland (Bron: KNMI)

 Foto: Jessie van Neer | Beesel

In 2017 werden meerdere temperatuurrecords gebroken. Op vijf dagen was het nog niet eerder zo warm sinds het begin van de metingen in De Bilt en op een dag in september nog nooit eerder zo koel. Dagrecords worden elk jaar gebroken en zijn sterk afhankelijk van de weersituatie op dat moment. Een analyse van het jaarlijkse aantal hitte- en kouderecords laat zien dat het weer in Nederland verandert. Lees verder. . .


 

Herfststormen in de toekomst (Bron: KNMI)

 Foto: Esther Huijskens | Maastricht

In september bereikte de eerste zware herfststorm van het jaar de Nederlandse kust. Het KNMI gaf vanwege de storm code oranje uit voor de kustprovincies. Met name op de Waddeneilanden werden hevige windstoten gemeten met snelheden tot 126 km/uur. De storm leidde tot vertraagde vluchten op Schiphol en incidenten op de weg door omgewaaide bomen en gekantelde vrachtwagens.

Stormen kunnen op verschillende manieren ontstaan. De meeste stormen die Nederland treffen worden gevoed door het noord-zuid temperatuurverschil tussen de warme tropen en het koude poolgebied. Ze ontstaan boven de westelijke wateren van de Noord-Atlantische Oceaan en worden met de achtergrondstroming meegevoerd naar Nederlandse bodem. Dit was ook bij deze storm het geval. Lees verder. . .


Zomer 2017 bij zeven warmste zomers (Bron: Meteo Limburg)

 Foto: Leon Dahlmans | Schietecoven

Op het KNMI-weerstation van de Zuid-Limburgse luchthaven, waar sinds 1946 metingen worden verricht, staat de meteologische zomer (juni tot en met augustus) van dit jaar in het rijtje van de zeven warmste zomers.

Voor het laatst was de zomer van 2006 vergelijkbaar warm. Alleen de zomers van 1947, 1994, 1995, 1976 en 2003 (recordwarm) waren daar, kijkend naar de gemiddelde temperatuur over dag en nacht, warmer dan dit jaar. Lees verder. . .


Klimaatverandering wekt steeds eerder het lentegevoel (Bron: Nature Today)

 Foto: Piet Vinken | Echt

De witte paardenkastanjes komen geleidelijk aan in bloei. Als we het begin van het lentegevoel laten samenvallen met de bloei van de witte paardenkastanje, dan blijkt dat het lentegevoel dit jaar zo’n twee weken vroeger begint dan 50 jaar geleden. Aan het eind van de eeuw zou het lentegevoel gemiddeld wel eens een maand eerder kunnen gaan beginnen dan 50 jaar geleden.

Met de lage temperaturen van de afgelopen week met zelfs een paar dagen nachtvorst voelt het nog niet als lente. De natuur staat echter wel volop in de lentestand, zeker nu beeldbepalende bomen zoals berken, elzen, witte paardenkastanjes, eiken en de eerste beuken in blad komen. De gemiddelde temperatuur in de voorjaarsmaanden maart, april en mei bepaalt in belangrijke mate wanneer bomen in blad en bloei komen. Met een analyse van de bloeitijden van de witte paardenkastanje is dat goed te laten zien, vooral omdat we al vanaf het einde van de 19de eeuw van veel jaren eerste bloeiwaarnemingen hebben. Lees verder. . .


Ozonlaag begint zich te herstellen (Bron: KNMI)

Door internationale afspraken is de uitstoot van bijna alle ozonafbrekende stoffen vrijwel uitgebannen. Hiermee is voorkomen dat de ozonlaag over de hele wereld steeds dunner wordt. Op Wereld Ozondag, zaterdag 16 september, is het dertig jaar geleden dat het Montreal Protocol werd getekend om de ozonlaag te beschermen.

De opwarming van de aarde heeft invloed op het herstel van de ozonlaag. Volgens een aantal scenario’s van toekomstige klimaatverandering kan dit ertoe leiden dat in de tropen de ozonlaag in de tweede helft van deze eeuw opnieuw dunner wordt. De voornaamste reden is dat klimaatverandering behalve aan de grond ook hoog in de atmosfeer tot sterke temperatuurveranderingen leidt. Lees verder. . .


Broeikaseffect verkleint verschil dag en nacht (Bron KNMI)

 Foto: Theo Hermsen | Afferden

Het broeikaseffect maakt leven op aarde mogelijk. Zonder atmosfeer die warmte vasthoudt ligt de temperatuur veel lager. Door de uitstoot van broeikasgassen wordt het broeikaseffect versterkt en stijgt de temperatuur. Een bijkomend verschijnsel is dat het temperatuurverschil tussen dag en nacht kleiner wordt.

Temperaturen worden beïnvloed door straling. De zon heeft een dominante rol: zonnestraling warmt het aardoppervlak op. Echter, onopgemerkt stralen de aarde en de atmosfeer ook. Hierdoor koelt het oppervlak af. Uit de energiebalans van inkomende en uitgaande straling kan de temperatuur op aarde berekend worden. Lees verder. . .


Hoeveel meer regen gaat de toekomst brengen?

 Foto: Arjan Wilmsen | Grathem

Door de opwarming van de aarde neemt de hoeveelheid waterdamp in de atmosfeer toe met ongeveer 7% per graad. Volgens onze berekeningen met klimaatmodellen neemt de neerslag echter maar toe met 2% per graad opwarming. Hoe zit dat?

Alle regen in een jaar wereldwijd opgeteld bedekt de aarde met een laag water van ongeveer 1 meter diep. De hoeveelheid water in de atmosfeer is daarmee vergeleken klein. Alle waterdamp in de atmosfeer uitgeregend levert wereldwijd maar een laagje water op van 2,5 cm. Jaargemiddeld is daarom de hoeveelheid neerslag vrijwel gelijk aan de verdamping. Lees verder. . .


KNMI informeert sinds jaren tachtig over klimaatverandering (Bron: KNMI)

Voor de klimaattop in Parijs in 2015 gaf het KNMI eenmalig een code oranje af voor het klimaat in Nederland. Het KNMI liet hierbij weten dat als er geen maatregelen worden genomen tegen de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen, het klimaat sneller zal veranderen. Afgelopen najaar riep premier Rutte het bedrijfsleven op de klimaatverandering te helpen beperken.

Waarschuwingen voor klimaatverandering door het KNMI en anderen zijn allesbehalve nieuw.  Al  in 1965, precies vijftig jaar voor ‘Parijs’,  waarschuwde de Amerikaanse president Johnson het Congres voor opwarming van de aarde door het verbranden van fossiele brandstoffen en de daarbij vrijkomende CO2.  Ook daarna hebben klimaatonderzoekers en anderen voortdurend voor deze opwarming gewaarschuwd.  Zelfs in de jaren zeventig, toen een mogelijk naderende ijstijd in met name de media veel aandacht kreeg,  waarschuwden klimaatonderzoekers vooral voor een opwarming. Lees verder. . .


2016


2016 wereldwijd warmste jaar ooit gemeten (Bron: KNMI)

De voortekenen waren al volop aanwezig, 2016 is het warmste jaar sinds het begin van de metingen in 1851. Nog weer warmer dan het recordjaar 2015. Met de metingen van december erbij is dat officieel door de WMO bevestigd. De oorzaak is duidelijk: de opwarmende trend door broeikasgassen, El Niño en de grilligheid van het weer.

Deze trend wordt grotendeels veroorzaakt door de toenemende concentraties van broeikasgassen, voornamelijk CO2, enigszins getemperd door luchtvervuiling met stofdeeltjes (aërosolen) die het zonlicht tegenhouden in sterk vervuilde gebieden. De invloeden van vulkaanuitbarstingen en variaties in zonneactiviteit zijn veel kleiner. In totaal is de temperatuur daardoor nu ongeveer 1 graad hoger dan in de periode 1880–1900. (Lees verder. . .


Klimaatanalyse septemberhitte Nederland (Bron: KNMI)

septemberhitte

De hitte in september met temperaturen boven dertig graden is uitzonderlijk voor Nederland. Het is nog nooit zo laat in het jaar zo lang zo warm geweest. Hoe extreem is deze late nazomer en hoe groot is de invloed van klimaatverandering?

De warme lucht die voor deze warme dagen zorgt, wordt aangevoerd uit Spanje. Het oceaanwater voor de kust van Spanje is nu ongeveer twee graden warmer dan normaal. De luchtstroming van het zuiden richting Nederland voert de warmte mee naar Nederland.

Niet alleen is deze lucht warm maar ook relatief vochtig. Dat zorgt voor een nog warmere lucht. Waterdamp zorgt overigens niet voor klimaatverandering, maar versterkt de opwarming wel. Het opwarmende effect van waterdamp is zelfs een aantal keer sterker dan dat van CO2. En hoe warmer de lucht, hoe meer waterdamp deze kan bevatten. (Lees verder. . .


Zomer 2016 warmer dan normaal (Bron: Meteo Limburg)

De meteorologische zomer van 2016 is de weerboeken ingegaan als een warme zomer. De gemiddelde etmaaltemperatuur van 1 juni tot en met 31 augustus viel op de luchthaven in Beek 0,7 graad Celsius hoger uit dan het langjarig gemiddelde.

De laatste augustusdecade leverde de KNMI-post in Beek zelfs een recordhoog gemiddelde op. In 70 jaar metingen was het in de periode van 21 tot en met 31 augustus nog niet eerder zo warm dan dit jaar.  (Lees verder. . .

De zomer kenmerkte zich echter door een wisselvallig begin met soms extreme weersomstandigheden.  De belangrijkste feiten op een rijtje. (Bron: 1Limburg/Meteo Limburg)


01-06-2016: Zwaar weer trekt over Limburg (Bron: 1Limburg)

Zware regen- en onweersbuien trekken woensdagavond over Limburg. In delen van de Pronvicie veroorzaakt dat flink wat overlast. Bij Meteo Limburg kwamen tal van meldingen binnen van enorme regenhoeveelheden tot plaatselijk 90 mm.
(Lees verder. . .

1030_0 Zie ook : Extreme regenval 1 juni 2016


01-06-2016: A74 bij Venlo afgesloten door modderstroom

Op de A74 bij Venlo is een talud weggespoeld door het slechte weer. Modder, stenen en zand liggen op het wegdek. (Lees verder. . .

 

modderstroom-a74-bij-venlo


23-06-2016: Noodweer teistert Limburg opnieuw

Limburg is donderdagavond opnieuw geteisterd dooor hevig noodweer. Het noorden, en mindere mate het midden van de Provincie kregen het weer als eerste te verduren. Rond 22.00 uur kreeg ook het zuiden de volle laag. (Lees verder. . .

brunssum-guus-hendrix


24-06-2016: Hevigste noodweer sinds tijden

Het was een drukke nacht voor de brandweer in Limburg. Door het hevige noodweer kwamen er, verspreid door de provincie, zo’n 200 meldingen binnen. Bomen vielen om door de stevige rukwinden, kelders liepen onder en putdeksels spoelden weg. (Lees verder. . .

01-vijlen-patrick-bock-3


24-06-2016: Miljoenenschade door hagel als tennisballen

De enorme hagelstenen die in delen van Noord-Limburg zijn gevallen, hebben voor vele miljoenen euro’s schade aangericht. Dat heeft een woordvoerder van het Verbond voor Verzekeraars vrijdag gezegd. In een brede strook tussen pakweg Venlo, Venray en Helmond kwamen donderdagavond hagelstenen van het formaat tennisbal uit de lucht vallen.(Lees verder. . .

hagel


05-07-2016: Waterschade bij boeren een miljard

Het noodweer vorige week donderdag zorgde voor een ravage bij met name boeren en tuinders. De beelden van vuistgrote hagelstenen die kassen, daken en auto’s verwoesten overspoelden het internet, maar het water was volgens Van der Broeck het echte probleem. “Er is in de afgelopen vijfhonderd jaar nog nooit zo veel water gevallen. Meer dan 30 procent van wat normaal in een heel jaar valt in Nederland is nu op een paar vierkante kilometer gevallen.” De waterschade in het zuiden van Nederland voor boeren en andere ondernemers kan oplopen tot een miljard euro. (Lees verder. . .1Limburg)

rijkel


Winter een van de zachtste in ruim 300 jaar (Bron: KNMI)

Swalmen Mariet Joosten Beesel Jessie van NeerNarcissen en bramen op 1e kerstdag 2015  |  foto’s Mariet Joosten en Jessie van Neer

De afgelopen winter was een van de zachtste sinds het begin van de metingen ruim 300 jaar geleden. Oorzaak van de bijna recordzachte winter was de voortdurende aanvoer van zeer zachte lucht uit het zuidwesten. In heel Europa zat de wind opvallend vaak in de zuidwesthoek.

Met gemiddeld 6,3 graden in De Bilt tegen 3,4 graden normaal (gemiddeld over het tijdvak 1981-2010) komt de winter van 2016 op de tweede plaats van de zachtste winters sinds 1706. Alleen de winter van 2006-2007 was met 6,5 graden nog iets zachter. Vooral december was onvoorstelbaar zacht. Het maandgemiddelde (9.6 graden) lag zelfs meer dan twee graden boven het vorige decemberrecord (7,3 graden in 1974).

Niet alleen in Nederland maar in hele vasteland van Europa was de winter uitgesproken zacht. Op grote schaal sprong vooral december eruit met gemiddeld over hele continent een vrijwel even grote afwijking van de temperatuur als in de recordzachte december van 2006-2007. Onderzoek wijst uit dat de overheersende aanvoer van zachte lucht uit het zuidwesten in heel Europa de drijvende factor was achter deze bijzondere winter. (Lees verder. . .KNMI)


Langer groeiseizoen door sterk gestegen temperaturen (Bron: vroege vogels)

Echt Piet Vinken Foto: Piet Vinken

Afgelopen 15 jaar was het groeiseizoen gemiddeld bijna een maand langer dan 50 jaar geleden door de sterk gestegen temperaturen. Dat zegt bioloog Arnold van Vliet van Wageningen University en coördinator van De Natuurkalender. Het voorjaar van 2016 is anderhalve maand eerder begonnen dan normaal en zet de trend naar een langer groeiseizoen krachtig door.

Meidoornstruiken die hun bladeren ontplooien, narcissen, sneeuwklokjes en blauwe druifjes die vol in bloei staan en elzen die hun pollen loslaten terwijl hazelaars deels al weer uitgebloeid zijn. Het voorjaar van 2016 begon eigenlijk al in december 2015 en ligt zo’n zes weken voor op het normale schema. Voor veel mensen voelt wat nu buiten gebeurt heel normaal maar uit de analyses van het fenologisch waarnemingsprogramma De Natuurkalender blijkt dat we met zeer uitzonderlijke omstandigheden te maken hebben die overigens wel steeds vaker voorkomen. (Lees verder. . .vroege vogels)


Opnieuw vlinders gewekt uit winterslaap (Bron: vroege vogels)

Obbicht René Vencken Foto: René Vencken

Ook deze week sneuvelden er weer weerrecords. Sinds het begin van de metingen was het nog niet eerder zo zacht op 25 januari. Het was die dag bovendien zonnig en dat zorgde er voor dat er weer vlinders uit hun winterslaap kwamen en gingen vliegen.

Net als in november en december ging het niet om een enkele vlinder, maar om tientallen exemplaren. Op maandag 25 januari, toen het in Maastricht zelfs meer dan 16 graden werd, werden bijna 80 vlinders doorgegeven aan Waarneming en Telmee. Er zijn vast en zeker nog veel meer vlinders actief geweest, want niet elke vlinder wordt gezien en niet iedereen geeft het door als hij of zij een vlinder tegenkomt.

Het is niet verrassend dat de waarnemingen allemaal betrekking hebben op de vijf soorten die in de winter als vlinder aanwezig zijn. Vier daarvan gaan in winterslaap en de atalanta is pas sinds kort een overwinteraar. Tot een jaar of 20 geleden was de atalanta een trekvlinder die in september en oktober Nederland verliet en naar het zuiden vloog. (Lees verder. . .vroege vogels)


2015

2015 warmste jaar ooit gemeten (Bron: NOAA / NASA)

hottest-year-2015

Wetenschappers van NASA en NOAA melden dat 2015 wereldwijd het warmste jaar is geworden sinds het begin van het verzamelen van de gegevens in 1880 door deze twee Amerikaanse overheidsinstellingen. Deze bevinding is gebaseerd op duizenden metingen van weerstations op land, schepen en oceaanboeien over de hele wereld.

De gemiddelde temperatuur lag 0,9 graden boven het langjarig gemiddelde, 0,16 graad hoger dan het vorig record uit 2014. In 2015 speelde El Niño ook een rol hierin, maar het grootste deel wordt volgens de meeste wetenschappers veroorzaakt door een toename van broeikasgassen, welke het gevolg zijn van menselijke emissies, Volgens de NASA is de kans groot dat 2016 een nieuw temperatuurrecord gaat opleveren, mede dankzij een sterk doorzettende El Niño.

Volgens Gerald A. Meehl, wetenschapper bij het Nationale Centrum voor Atmosferisch Onderzoek in Boulder in Colorado, is het hele klimaatsysteem drastisch aan het veranderen door de mondiale opwarming. Ook de laatste klimaatrapporten van het KNMI en het IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) zijn er nog stelliger in dat de mens een grote invloed heeft op klimaatverandering en dat ten gevolge hiervan de weersextremen deze eeuw verder zullen toenemen.

Naast zwaardere buien zulllen ook meer dodelijke hittegolven voorkomen. Acht van de tien dodelijkste hittegolven vonden alle plaats in de afgelopen 20 jaar. Volgens cijfers van het Centrum voor Onderzoek van de Epidemiologie van Rampen in Brussel, overleden er sinds 1996 140.000 mensen door hittegolven. De meeste doden vielen tijdens de Europese hittegolf in 2003 en de Russische hittegolf in 2010.


Accu elektrische auto vaker laden (Bron: Algemeen Dagblad)

20160218_161259

Automobilisten met een elektrische auto moeten oppassen dat ze niet stranden. Door de vrieskou is de actieradius fors kleiner dan normaal. Bergingsbedrijven hebben de eerste gestrande milieuvriendelijke auto’s al opgehaald omdat de accu helemaal leeg was.

Wie met de elektrische auto, waarvan er bijna 10.000 in Nederland rondrijden, op een volle accu nét naar het werk komt, zal onderweg moeten bijladen nu het zo koud is.

,,Mensen zijn gewoontedieren,” weet berger Dennis. Hij haalde zondagnacht een elektrische auto van de snelweg. ,,Die chauffeur kan altijd van Schiphol naar Rotterdam en terug, maar niet als het zo koud is. Dan is de actieradius een stuk minder.” (Lees verder. . .ad.nl)


Wanneer vogels voeren? (Bron: Vogelbescherming)

Hoensbroek Arno Dormans Foto: Arno Dormans

In de winter kunnen vogels weinig insecten, bessen en zaden vinden. Zeker als het vriest of als er sneeuw ligt. Vogels komen daarom in de winter gemakkelijker in de buurt van uw huis. In ruil voor een beetje voer laten ze zich goed bekijken!

Het kost vogels veel energie om hun lichaamstemperatuur op 40 graden te houden. In een koude nacht verliezen kleinere soorten wel tien procent van hun gewicht. Als u wat voer strooit komen ze dus graag eten. Als extra energiebron kunt u vetbollen en pinda’s ophangen.

Bij lichte vorst kunt vers water aanbieden. Er wordt van gedronken en in gebadderd. Dit is geen probleem. Het water rolt direct van de ingevette veren, dus bevriest niet.

Bij strenge vorst kunt u beter geen open (warm) water aanbieden. Als er geen sneeuw ligt om op te pikken, kunt u ijs vergruizen zodat ze de ijssplinters kunnen oppikken. Erg koud in de buik, dus het kost wat energie, maar het voorziet wel in de vochtbehoefte.
(Lees verder. . .volgelbescherming)


Wat betekenen de codes van KNMI-weerwaarschuwingen? (Bron KNMI)

KNMI codes

Het KNMI gebruikt internationale waarschuwingskleuren om de impact van gevaarlijk weer aan te geven. De kleurcodes zijn groen, geel, oranje en rood. Het KNMI heeft als overheidsinstituut de veiligheidstaak om weerwaarschuwingen uit te geven.

Het waarschuwen door middel van waarschuwingskleuren geeft het KNMI de mogelijkheid om waarschuwingen voor gevaarlijke weersituaties op te schalen. Er kunnen voor alle weertypen – neerslag, temperatuur, wind, onweersbuien – code geel, oranje en rood worden uitgegeven. Hierbij staat met name de impact van het weer centraal.

Regionaal waarschuwen

Om gericht te kunnen waarschuwen, geeft het KNMI weerwaarschuwingen per provincie uit. In veel gevallen zijn gevaarlijke weersituaties lokaal, zoals extreme neerslag, onweersbuien of gladheid. Elke provincie wordt afzonderlijk bekeken. Het kan dus zijn dat voor de ene provincie code oranje geldt terwijl in een andere provincie niets aan de hand is. (Lees verder. . .KNMI)


IJzelperiode in Noord-Nederland bijzonder (Bron: KNMI)

Di 05 Jan 2016 Jannes Wiersema 018 (2300 x 1293) 03 Roodeschool (Gr.) Jannes Wiersema Foto’s: Jannes Wiersema (Roodeschool (Gr.)

De langdurige periode van ijzel in het noordoosten van Nederland afgelopen week is een weersituatie die gemiddeld eens per 15 jaar voorkomt. IJzelsituaties komen elke winter wel eens voor ergens in Nederland, maar zo grootschalig en langdurig als afgelopen week is bijzonder. Uniek is het niet want in 2002 en 1987 waren er vergelijkbare ijzelsituaties in Nederland.

De ijzelperiode in het noordoosten van Nederland heeft geduurd van 3 tot en met 7 januari. Vanwege de grootschalige gladheid door ijzel zijn er codes rood en oranje voor de provincies Groningen, Friesland, Drenthe en de Waddeneilanden deze dagen afgegeven. Op donderdagavond 7 januari maakte de intredende dooi een einde aan ijzel en gladheid.

De ijzel heeft zo lang kunnen aanhouden in Noord-Nederland doordat de temperatuur net boven of net onder het vriespunt bleef liggen en er regelmatig neerslaggebieden over Nederland trokken. Nederland lag in het overgangsgebied tussen koude vrieslucht en zachtere lucht. De zware plakkerige koude lucht blijft hangen en de lichtere, warme lucht glijdt hier aan de bovenzijde langs. Op de plek waar beide luchtstromen botsen, ontstaat neerslag. Deze valt in de vorm van regen uit de zachte lucht maar de druppels koelen in de koude lucht weer af. Als de druppels de grond of voorwerpen raken bevriezen ze. (Lees verder. . .KNMI)


Op twee na zonnigste jaar voor Limburg (Bron: Meteo Limburg / KNMI)

Swalmen Mariet Joosten Foto: Mariet Joosten

2015 was voor Limburg het op twee na zonnigste jaar, sinds het begin van de metingen in 1946 op de luchthaven in Beek. In de regio Maastricht was de zon dit jaar bijna 1880 uur te zien: ruim 300 zonuren meer dan normaal. 2003 blijft recordzonnig met ruim 2100 uur zonneschijn. Lees verder. . .Meteo Limburg)

Landelijk (De Bilt)

De extreem zachte november en december zorgden ervoor dat het jaargemiddelde van 2015 in de top tien komt van warmste jaren sinds 1901. 2015 staat op een gedeelde vijfde plaats met een gemiddelde jaartemperatuur in De Bilt van 10,9 graden Celsius tegen 10,1 normaal.

Het zag er lange tijd niet naar uit dat 2015 in Nederland zeer warm zou worden. Hoewel de wintermaanden januari en februari vrij zacht waren, was de lente vrij koel. Na een vrij warme zomer ging de herfst koud van start. Maar de herfst eindigde met een extreem zachte novembermaand en december is sinds het begin van de regelmatige temperatuurwaarnemingen in 1706 met afstand nog nooit zo zacht geweest. (Lees verder. . .KNMI)


 Opnieuw uitzonderlijk warm jaar voor Europa (Bron: KNMI)

11 Beesel Jessie van Neer Foto: Jessie van Neer

2015 was in Europa het tweede uitzonderlijk warme jaar op rij. De extreem hoge temperaturen van november en december 2015 in Nederland passen in een breder Europees perspectief. Gemiddeld over Europa waren niet alleen deze maanden bijzonder warm, het hele jaar is warm geweest.

De Europese jaargemiddelde temperatuur van 2015 is uitgekomen op 11.10 graden. Daarmee komt 2015 op de tweede plaats net boven 2007 (11.08 graden) en onder vorig jaar (11.23 graden), voor Europa het warmste jaar ooit. De twee bijzonder warme jaren op rij in Europa (2014 en 2015) passen in de trend van de opwarming van het klimaat. Dat geldt ook voor en de clustering  van warme jaren in de laatste decennia. De opwarming van het klimaat hangt samen met de sterke toename van broeikasgassen in de atmosfeer. (Lees verder. . .KNMI)


Fruittelers vrezen weeromslag (Bron: 1Limburg)

marion van Lier Foto: Marion van Lier

Als het huidige voor december extreem zachte weer wordt gevolgd door een periode van strenge vorst zullen vooral perenbomen het loodje leggen, waarschuwt fruitteler Giel van Herten uit Grathem, tevens voorzitter van de afdeling De Winning (Leudal) van de Limburgse Land- en Tuinbouwbond (LLTB).

Naar de knoppen
Van Herten zag met verbazing dat tijdens de kerst enkele perenbomen in zijn bongerd in bloei stonden. “Door het weer zijn de knoppen van veel fruitbomen dikker dan normaal. Als je na zo’n zachte periode in december de komende weken strenge vorst zou krijgen dan vrees ik niet alleen voor de bloemknoppen maar zelfs voor de hele boom. Dat geldt zeker voor perenbomen die gevoeliger voor vorst zijn dan appelbomen.”

Lichte vorst
Volgens de huidige vooruitzichten gaat het in de eerste week van januari licht vriezen, een graad of een, twee. Daar liggen de Limburgse fruittelers volgens hem niet wakker van. “Wat lichte vorst is geen probleem. Dan komt de boom weer tot rust. Maar we weten niet welk weer we exact krijgen de komende tijd. Tegen strenge vorst kun je in ieder geval niets uitrichten.”

Beregenen
Beregenen tegen de vorst heeft volgens hem in deze tijd van het jaar geen zin. “Dat is iets voor in het voorjaar bij lichte vorst. Tegen strenge vorst helpt dat sowieso niet. Ik denk dat je bij beregen nu meer kwaad dan goed doet. Teveel water op het land werkt averechts.”


Eerste bloeiende Hazelaarkatjes (Bron: Pollennieuws.nl)

Kerkrade Herman Langen (hazelaar) Foto: Herman Langen

Als het gevolg van het zachte decemberweer zijn ten zuiden van Maastricht al bloeiende katjes van de hazelaar aangetroffen. Op diverse plekken in het land worden katjes dikker en groen van kleur. Zeer lokaal kan bij droog weer een wat groter aantal pollen in de lucht komen. Mensen die gevoelig zijn hiervoor kunnen dus al last krijgen van hooikoortsachtige verschijnselen.

Tijdens het opengaan van de katjes komt er al fijn allergeen plantenweefsel vrij waar allergene klachten door kunnen ontstaan. Andere allergenen, zoals schimmelsporen afkomstig van paddenstoelen en andere schimmels die bladmateriaal afbreken, komen nog steeds in de lucht. Bijvoorbeeld tijdens droge periodes bij het opruimen van afgevallen bladmateriaal in tuinen, parken en op straat. (Lees verder. . .pollennieuws)